Türklerin kullandığı ilk alfabe olarak kabul edilen Göktürk alfabesi, 38 harften oluşmakta olup, bunlardan 4’ü ünlü, 34 tanesi ünsüzdür. Ayrıca, Göktürk alfabesine Batılı araştırmacılar tarafından, İskandinav kökenli Run yazısına benzetildiği için Runik alfabe adı da verilmiştir.

Göktürk Alfabesi

Göktürklerden kalan ve ilk Türk alfabesi olarak kabul edilen Orhun alfabesi, 38 harften oluşmaktadır. Bu harflerin 4 tanesi ünlü, 34 tanesi ünsüzdür. Her ünlü işareti, Türkçenin ünlülerinden iki tanesini yazmak için kullanılmaktadır. Göktürk alfabesinde yazılar, sağdan sola veya yukarıdan aşağıya doğru yazılmaktadır. Yapılan araştırmalar, harflerin her iki şekilde de sıralandığını göstermektedir.

Göktürklerde devlet büyükleri için yaptırılan büyük mezarların mezar taşlarına tarihî olayları anlatan yazıların yazdırılması bir gelenek halini almıştır. Pek çok yazıtın bulunması, bu yazıların, özellikle de kayalar üzerindeki yazıların usta yazıcılara ait olmayışı, Göktürkler zamanında Göktürk yazısının, yalnız belli bir bölgede ve kısa bir dönem içinde değil, Türk boylarının yaşadığı bütün bölgelerde uzun bir süre kullanıldığını; yazının yaygınlığını ve okuma yazma bilen pek çok kişi bulunduğunu gösterir.

Göktürk alfabesine Batılı araştırmacılar tarafından, İskandinav kökenli Run yazısına benzetildiği için Runik alfabe adı verilmiştir. Alfabenin kökeni konusunda yapılan çalışmalar, Göktürk yazıtlarında kullanılan alfabenin milli bir Türk alfabesi olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle kalın ya sesini karşılayan harfin yay şeklinde; ok/uk şeklinde okunan harfin ok şeklinde; düz bir çizgiden oluşan s harfinin süngü şeklinde olması ve bunun gibi başka benzerlikler, alfabenin Türkler tarafından geliştirildiği düşüncesini güçlendirmiş ve kesinleştirmiştir.

Alfabe Tablosu

Yazıların yazılışında ince ve kalın harflere dikkat edilmesi gerekmektedir. Kalın ünlülerin yer aldığı kelimelerde kalın ünsüzler, ince ünlülerin yer aldığı kelimelerde ise ince ünsüzlerin kullanılması gerekmektedir. Bu ayrıma dikkat edilmesi büyük önem taşır.

Göktürk (Orhun) alfabesinde yer alan harfler, anlaşılır bir biçimde aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Göktürk Alfabesi Tablosu
Göktürk Alfabesi Tablosu

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz