Konusunu Mevlana’nın Mesnevi‘sinden alan Şeyh Galip‘in Hüsn ü Aşk adlı bu sembolik aşk hikâyesi, Tanrı’ya erişmek, fenâfillâha (fenafillah: Allah’ın varlığında yok oluş) varmak için çekilecek zorlukları, sâlikin (yolcunun) kendi gayreti yanında bir mürşidin (mürşit: yol gösteren, kılavuz) yardımlarının da gerekli olduğunu anlatan tasavvufi bir mesnevidir.

Hüsn ü Aşk Mesnevisi

Hüsn ü Aşk (Güzellik ve Aşk), Şeyh Galip’in (1757-1799) 26 yaşında iken girmiş olduğu bir iddia üzerine 1782-83 yılında, altı ayda yazmış olduğu, 2101 beyitten oluşan, sembolik ve tasavvufi kurguya sahip bir aşk mesnevisidir. Konusunu Mevlana‘nın Mesnevi‘sinden alan eser, aruzun “Mef’ûlü Mefâ’ilün Fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır.

Eseri girmiş olduğu bir iddia üzerine büyük bir kararlılıkla kaleme alan Galip, eserde yer alan “Sebeb-i Te’lîf” isimli bölümde girmiş olduğu bu iddianın nasıl gerçekleştiği hakkında bilgi verir: Kendisinin de yer aldığı bir mecliste Nabî‘nin “Hayrabat“ının çokça övüldüğünü ve bir benzerinin yazılamayacağı ifade edilince, Şeyh Galip, Hayrabat adlı eserin bazı kusurlarının olduğunu dile getirerek bu görüşe karşı çıktığını ve bunun üzerine meclistekilerin de yapabiliyorsa daha iyisini kendisinin yapmasını istediklerinden söz eder. Bunun üzerine Galip, Hüsn ü Aşk‘ı büyük bir kararlılıkla yazmaya koyulur.

Her bölümü farklı başlıklar taşıyan esere Galip, ara ara “Tardiyye” başlıklı muhammesler ekleyerek hikâyenin monotonluğunu engellemeye çalışır.

Hüsn ü Aşk mesnevisinin konusu/özeti

Hüsn ü Aşk mesnevisinin konusu kısaca şu şekildedir:

Benî Mahabbet kabilesinden Hüsn ve Aşk, aynı gün doğar ve birbiriyle nişanlanırlar. Mekteb-i Edeb‘de okurken birbirlerine âşık olurlar. Sühan isimli bir pir, bu iki aşığın görüşüp konuşmalarına yardım eder. Kabilede Hayret adlı bir kişi Hüsn ve Aşk’ın görüşüp konuşmalarını engeller. Hüsn, İsmet adlı dadısının sabır tavsiyesine uyarken, bu ayrılığa dayanamayan Aşk, Mollâ-yı Cünûn ve lalası Gayret‘in öğütleri üzerine Hüsn’ü babasından ister. Kabilenin ileri gelenleri bu isteği önce alayla karşılar, sonra ise kızı alabilmek için bazı tehlikeli ve zorlu sınavlardan geçmesini isterler: Aşk, bin yıllık yolu olan Gam ülkesini aşacak, mumdan bir gemiyle ateş denizini geçecek, binbir başlı ejderhayı öldürecek, cinlerle ve devlerle savaşacak ve sonunda Kalp diyarına ulaşıp oradaki iksiri alıp gelebilirse Hüsn’e kavuşacaktır.

Aşk, bu zor ve tehlikeli işleri yapmayı kabul eder ve lalası Gayret’le yola çıkarlar. Çok geçmeden bir kuyuya düşer ve Sühan’ın yardımıyla üzerinde İsm-i âzam yazılı bir ipe tutunarak kuyudan çıkarlar. Gam harabesinde yaşlı bir cadı, Aşk’a aşık olur ve aşkına karşılık göremeyince onu hapseder. Yine Sühan yetişip kurtarır. Ateş denizini Hüsn’ün Sühan’la gönderdiği uçan bir atla geçer. Çin padişahının kızı Hoş-rübâ güzelliğiyle Aşk’ı kandırır ve Zâtü’s-suver kalesine hapseder. Aşk, kaleyi ateşe vererek kurtulur. Sonunda Sühan ve Gayret’in yardımlarıyla istenilen işleri başarır ve Kalp ülkesine varır. Hüsn’ün sarayına ulaşarak ona kavuşur.

Hüsn ü Aşk’ın kahramanları ve sembolik anlamları

Hüsn ü Aşk mesnevisinde kahramanlar ve temsil ettikleri sembolik anlamlar şu şekildedir:

  • Hüsn, Tanrı’yı
  • Aşk, seveni, dervişi, yolcuyu
  • Mollâ-yı Cünûn, mürşidi
  • Benî Mahabbet, tarikat mensuplarını
  • Nüzhetgeh-i Mânâ, tekkeyi
  • Mekteb-i Edeb, tekkeyi
  • Gayret, çabayı
  • Sühan, mürşidi
  • Kalp kalesi, gönül’ü
  • İsmet, dürüstlüğü
  • Hoş-rübâ, nefsi, mecazi aşkı
  • Zâtü’s-suver, dünya güzelliklerini

temsil etmektedir.

1 Yorum

  1. Hüsn ü Aşk mesnevisi niçin yazılmıştır? Hüsn ü Aşk’ın konusu, özeti, kahramanları, kahramanların temsil ettikleri semboller vs. her şeyi ele almışsınız. Tam manasıyla emek isteyen bir yazı. Emeğinize sağlık. Çok faydalandım.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz